Czy moje dziecko ma zaburzenia integracji sensorycznej ?
Często jako rodzice bacznie obserwujemy rozwój naszych dzieci i zadajemy sobie pytanie, czy dane zachowanie jest już zaburzeniem i wymaga diagnozy, czy też mieści się jeszcze w normie rozwojowej dziecka. Należy pamiętać , że nie możemy mówić o zaburzeniach sensorycznych w przypadku pojedynczej preferencji sensorycznej -np. niechęć do jednego, konkretnego zapachu. Ważne , czy nie jest to chwilowa faza rozwojowa -np. fascynacja kręceniem się w kółko u trzylatka, czy też zachowanie nie wynika z innej przyczyny - np. zmęczenia, głodu, choroby czy konkretnej sytuacji stresowej. Dobrym przykładem mogą tu być nasze dzieci przebodźcowane podczas świątecznych spotkań . Aby mówić o zaburzeniach Si należy zadać sobie następujące pytania :
1. Jaka jest CZĘSTOTLIWOŚĆ i INTENSYWNOŚĆ reakcji? - czy reakcje tego typu zdarzają się dziecku na co dzień, są silne , utrudniają normalne funkcjonowanie. Na przykład, czy nasze dziecko często reaguje płaczem na hałas - w sklepie, przedszkolu, na placu zabaw, czy zatyka uszy i nie może normalnie funkcjonować w takich sytuacjach.
2. Jak długo to trwa ? (CZAS TRWANIA) - czy reakcja jest chwilowa i dziecko wraca do normalnego funkcjonowania, czy np. musimy wyjść z danego miejsca ze względu na uciążliwe bodźce.
3. Ilu OBSZARÓW życia dotyczy problem? - czy reakcje negatywne na dany bodziec zdarzają się w wielu miejscach .
4. Jaki jest WPŁYW na rozwój i emocje dziecka?- czy reakcje utrudniają normalne funkcjonowanie, ograniczają swobodę dziecka, utrudniają kontakt z rówieśnikami, są przyczyną stresu, lęku , zahamowań w zachowaniu itp.
Zachowania , które mogą zaniepokoić rodzica i w przypadku intensywnego występowania powinny być skonsultowane ze specjalistą terapii integracji sensorycznej to :
W obszarze RÓWNOWAGI:
- Dziecko buja się na krześle, często do granic ryzyka upadku.
- Nieustannie wstaje z miejsca, chodzi po sali.
- Wierci się, stuka ołówkiem, macha nogami.
- Wydaje się niezdarne, wpada na meble i inne dzieci.
- Domaga się bardzo wysokiego huśtania, ciągłego kręcenia się , bądź wręcz przeciwnie boi się huśtawek , karuzel itp.
W obszarze DOTYKU:
- Dziecko gwałtownie reaguje na przypadkowe dotknięcie.
- Nie lubi stać w ciasnej kolejce.
- Unika zabaw plastycznych, sensorycznych wymagających brudzenia rąk (np. malowania palcami, mas plastycznych i innych brudzących prac.
- Występuje niechęć do mycia rąk , twarzy.
- Trudności z obcinaniem paznokci.
- Niechęć do ubierania się, przebierania, drażliwość na szwy i metki w ubraniach.
- Może występować również nadmierna chęć do brudzenia się, poszukiwanie przedmiotów o różnej fakturze i ciągłe , wręcz uporczywe dotykanie ich.
W obszarze CZUCIA GŁĘBOKIEGO:
- Dziecko ciągle poszukuje docisku - często mocno przytula się, wciska w różne ciasne przestrzenie np. między meblami w domu.
- Dziecko unika dotykania, przytulania, mówi , że boli go nawet delikatny dotyk drugiej osoby.
- dziecko często płacze nawet jeśli lekko się uderzyło.
W obszarze SMAKU i WĘCHU :
- Dziecko gryzie lub ssie ołówki, długopisy ,wkłada do buzi zabawki i inne niejadalne przedmioty
- Obgryza paznokcie, ssie i żuje rękawy.
- Dieta bardzo monotonna i składa się zaledwie z kilku-kilkunastu produktów
- Kategorycznie odmawia próbowania nowości na widok lub zapach nieznanego jedzenia
reaguje lękiem, złością lub odruchem wymiotnym.
- Akceptuje jedzenie tylko o określonej fakturze np. tylko gładkie musy.
- Niektóre zapachy powodują u niego obrzydzenie, wręcz odruch wymiotny.
W obszarze SŁUCHU:
- Dziecko gwałtownie zakrywa dłońmi uszy, krzywi się lub płacze w reakcji na dźwięki takie jak :odkurzacz, blender, dzwonek, alarm, suszarka do rąk w toalecie, a nawet głośny śmiech czy szczekanie psa.
- Unika miejsc o dużym natężeniu hałasu (np. sale zabaw, galerie handlowe).
- Albo wręcz odwrotnie samo ciągle poszukuje dźwięków, stuka, wydaje dźwięki bez potrzeby.
- Jakikolwiek dźwięk z zewnątrz szybko je rozprasza np. odgłosy ulicy, stuknięcie kubkiem itp.
opracowały: Ewelina Guz i Joanna Łuczko
BIBLIOGRAFIA :
Nie-zgrane dziecko. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego i postępowanie,C.S. Kranowitz, wyd. Harmonia, Gdańsk 2012.
Zrozumieć sygnały sensoryczne dziecka,Angie Voss, wyd. Harmonia, Gdańsk 2017.
Dziecko a integracja sensoryczna,A.J. Ayres, wyd. Harmonia Universalis, Gdańsk 2018.
Integracja sensoryczna w rozwoju dziecka. Podstawy neurofizjologiczne,M. Borkowska, wyd. Harmonia, Gdańsk 2018.
Dzieci w świecie doznań. Jak pomóc dzieciom z zaburzeniami przetwarzaniasensorycznego,L. J. Miller, wyd. Harmonia, Gdańsk.
Uczenie się przez zmysły,V. Mass, wyd. Harmonia, Gdańsk 2018.
Integracja sensoryczna a zaburzenia uczenia się,A.J. Ayres, wyd. Harmonia Universalis, Gdańsk 2018.
